आफैलाई विश्वास गर्न सिकौं – सन्दर्भ कथा सहित

कतिपय मान्छेले भन्ने गरेको सुनेको छु । “अरुको पनि सुन्ने गर भनेर” । “अरुका कुरा मनन् गर भनेर” ।

धेरैजसो हामीले आफ्नो तागत अरुले फुर्काइदिएको भरमा जाच्ने गर्छौ । र, अनि मात्र आफ्नो शक्तिबारे चाल पाउँछन् । हामीलाई समाजले सानैबाट जे कुरा सिकायो, त्यै कुरालाई होमाहो मिलाउँछौ । ति कुरा असत्य नै किन नहुन्, हामी प्राय: समाजको कुरा काट्न सक्दैनौ । समाजले जे बोल्यो, त्यै गर्ने गर्छौ । त्योभन्दा बाहिर हामी जान सक्दैनौ ।

एक देखी प्रत्येक व्यक्तिले समाजलाई भगवान मान्छ । मान्नु पनि पर्छ । आदिमकालदेखी मानी आएको समाजलाई एक्काइसौं शताब्दीका मानवले बिनाकारण नमान्ने भन्ने कुरा पटक्कै आउदैन तर पनि समाजमा रहेका कु–प्रथा, कुरितीले गर्दा मानिसको हरेक फरक क्षमतामा प्रश्न गर्ने गर्छ ।

केही गर्छु भन्ने मानिसलाई पनि समाजका कुरितीले गर्दा उ एक पाइला पछि सर्छ । समाजले भनेकै कुरा हो जस्तो लाग्छ । समाजले नयाँ कुराहरुमा उत्साहित गर्नुको सट्टा हतोत्साहित गर्दिन्छ ।

त्यस्तै आज एउटा आत्मविश्वासको कथा पढौं । जस्ले आफैभित्र रहेको शक्तिलाई चिनाउँछ । परिचित गराउँछ ।

एउटा गाँउमा दुइजना मिल्ने साथी थिए । उमेर अलि भिन्न थियो । एउटा छ बर्षको थियो । अर्को दश बर्ष । एउटै गाउँको भएर पनि होला ज्यादै मिल्थे । सँगै खान्थे । सँगै बस्थे । सँगै साथसाथै । दुवैजना मिलेर टाढाको स्कुल पनि जान्थे ।

एक छुट्टीको दिन उनीहरु गाँउबाट टाढाको चौरमा खेल्नका लागि निस्किए । एउटा यस्तो चौर जहाँ कोही थिएनन् । उनीहरु खेल्दै थिए । खेल्ने क्रममा दश बर्षको साथी कुवामा पस्यो । उ जोरजोरले चिच्याउन थाल्यो । कराउन थाल्यो । उसलाई पौडिन आउदैन थियो ।

उसको छ बर्षको साथी आत्तिन लाग्यो । फसादमा पर्यो । के गरौ ? कसो गरौं भनेर । उसले आफ्नो वरिपरि हेर्यो । टाढाटाढा सम्म कोही थिएनन् । उ सहयोगका लागि केही खोजीरहेको थियो । उसको आखा एउटा बाल्टीमा पर्यो । जहाँ डोरी बाधिएको थियो । उसले हत्तार नगरी बाल्टी कुवामा फाल्यो ।

पौडिन नजान्ने साथीले बाल्टी पक्रियो । उसले जोडजोडले डोेरी तानिरह्यो जबजबसम्म उसको साथी बाहिर निस्किएन । अन्तिममा बाहिर निकाल्यो ।

दुवैजनाले खुशीका आशु झारेर रोए । अङ्कमाल गरे । उनीहरुलाई डर लाग्यो । अब गाउँमा गएर के भन्ने भनेर । भनिहाले पिटाइ खाने डर पनि थियो । त्यै पनि गाउँ गएर सबै वृतान्त गाँउघरका सबैलाई सुनाए । कसैले पत्याएनन् । पत्याउन् पनि कसरी ? त्यति साना मान्छेका कुरा ।

त्यो बच्चामा त्यति पनि तागत थिएनन, जसले एक बाल्टी पानी उठाउन सकोस् । कुवाबाट दश बर्षको साथीलाई निकाल्न सक्ने त परको कुरा भइहाल्यो ।

उनीहरुको गाउँमा कृष्णकाका नाम गरेका एक व्यक्ति थिए । जो गन्नेमान्नेमा पर्थे । उनले मात्र पत्याए यो कुरा ।

सबै गाउलेले भने “कहिल्यै झुट नबोल्ने व्यक्तिले पक्कै पनि झुट बोलेका छैनन् । केही न केही त कारण होला ।”

सबै जम्मा भएर कृष्णकाकाकोमा गए ।

ति मध्येको एउटा गाउलेले बोल्यो “हामीले त केही बुझ्न सकेका छैनौँ । तपाई नै बताइदिनोस् न ।”

कृष्णकाका हास्दै बोले “म के बोलौं ? सबै नानीहरु बोली त रहेका छन् ।”

सबै गाउलेहरुले मुखामुख गरे तर उत्तर पाएनन् । एकछिन वातावरण मौन रह्यो ।

र, कृष्णकाका बोले, “प्रश्न यो हैन कि त्यो सानो बच्चाले यो कसरी गर्यो भनेर, उसको भित्र यत्रो तागत कहाँबाट आयो भनेर । यसको एउटै मात्र जवाफ छ । जुनबेला यो बच्चाले त्यो काम गर्यो त्यो समय परपरसम्म कोही थिएनन् । जस्ले भन्न सकोस् कि तैले यो काम गर्नै सक्दैनस् भनेर ।” कृष्णकाका केहि बेर रोकिए ।

चुपचाप उनका कुरा सुनिरहेका गाउँलेतिर नियालेर फेरि बोले, “उसमा त्यति बेला आत्मविश्वास थियो तर उसको आत्मविश्वास घटाउँनका लागि भुमिका खेल्ने कोही थिएनन् । त्यसकारण उसले गर्न सक्छु कि सक्दिन भन्ने कुरामा आफ्नो समय र शक्ति खर्च गर्न परेन । र, उसले पत्याउँनै नसक्ने गरि आफ्नो साथीलाई बचायो ।”

कृष्णकाकाका कुराले गाउँलेहरु प्रभावित भए । मानिसको आत्मविश्वासले के सम्म गर्न सक्ने रहेछ भन्ने सानो उदाहरण उनीहरुले आफ्नै गाउँमा देखे ।

हो, हामीलाई समाजले धेरै कुरा सिकाएको छ तर त्यहि समाजले हामीलाई तैले यो गर्न हुदैन वा गर्न सक्दैनस् भनेर हामीलाई रोकेको पनि छ । हामी धेरै त जीवनमा अलमलिएका पनि यही कारण हो । आफैले आफैलाई नचिनेर हो । आत्मविश्वासको कमीले हो । आत्मबिश्वास त्यो हतियार हो जस्ले मान्छेलाई सधै अघि बढ्न सिकाउछ ।

वास्तवमा समाज भनेको को हो ?

हामी सबैलाई थाहा छ, समाज भनेको मानिसहरुको समूह हो । तर हामीलाई बदल्ने, रोक्ने वा हाम्रा कुराहरुमा आफ्नो धारणा बनाउँने भन्ने गरिएको समाज खाली मान्छेहरुको समूह मात्रै होइन । यो एउटा विचार हो । धारणा हो ।

अचम्म लाग्दो कुरा के छ भने, हामी स्वयम पनि त्यहि समाजमा छौँ । अर्थात, हामी पनि समाज हौँ । हाम्रा घरका मानिसहरु पनि समाज हुन् ।

हामीले केहि कुरा बिगार्दा वा गर्न लाग्दा हाम्रो घरमा कसैले भन्छ, ‘समाजले के भन्ला ?’ अरुको घरमा पनि कसैले त्यस्तै भन्छ । अरुको घरका लागि हामी समाज हौँ । हाम्रा लागि उनीहरु ।

यसैले समाजको धारणा बदल्नलाई सबै भन्दा पहिले बुझ्नु पर्छ कि हामी नै समाज हौँ । हामीले औपचारिक वा अनौपचारिक रुपमा व्यक्त गर्ने विचारहरुले नै समाजका धारणा बन्ने हुन् । हामीले जिस्किएर भनिने कुराहरुले पनि समाजको धारणा निर्धारण बन्छ ।

समाजलाई गाली गर्नु भन्दा अगाडी र समाजका धारणाहरु भनेर कुनै अमुर्त समूहका धारणा थुपार्नु अगाडी यति बुझ्नै पर्छ कि त्यो धारणा बनाउँन आफु स्वयमको पनि भुमिका छ । र, ति सबै धारणाहरु सत्य हुन्छन् भन्ने पनि हुन्न ।

यसैले समाजका राम्रा पक्षहरुलाई फैलाउँदै कुरितिहरुलाई क्षय गर्दै हामीले आत्मविश्वासका साथ आफ्नो रुचिलाई अगाडी बढाउँनु पर्छ ।

नत्र समाजले के भन्ला भन्ने एक वाक्यले धेरै मानिसहरुको प्रगति, खुसी र सन्तोषको बाटो छेक्छ । हामीले त्यो वाक्यमाथि विजय हाशिल गर्नै पर्छ ।

माथि दुई साथी र कृष्णकाकाको कथाबाट पनि हामीले सिक्नु पर्ने कुरा यही हो ।

तपाईलाई यो लेख कस्तो लाग्यो ? प्रतिक्रिया लेख्नुहोला । हाम्रो उज्यालो पाटोको फेसबुक पेज वा वेबसाइटमा तपाईले यस्ता थप लेखहरु पाउँन सक्नु हुनेछ ।

स्रोत उल्लेख गरे बाहेक उज्यालो पाटो भएका सम्पुर्ण लेखहरुको प्रतिलिपी अधिकार उज्यालो पाटोसँग सुरक्षित छ । यसको पुर्ण भाग वा अंशलाई लेख वा अडियो वा भिडियोको रुपमा पुनप्रकाशित गरेमा फेसबुक पेज, युट्युब च्यानल वा वेबसाइटमा प्रतिलिपी अधिकार दुरुपयोगको निवेदन दिन तथा कानुनी कारवाही खोज्न हामी बाध्य हुनेछौँ ।

नमस्ते, म गणेश कार्की । एउटा आममान्छे । सामाजिक सञ्जाल मात्रै होइन, हाम्रो समाज नै नकारात्मक खबर र जानकारीहरुले भरिएको छ । ‘नकारात्मक मात्रै बिक्छ’ भन्ने सोच व्याप्त छ । यस्तोमा सकारात्मक कुरा लेखेर पनि व्यवसायिक हुन सकिन्छ भन्ने उदाहरण देखाउँने मेरो सानो प्रयास हो । उज्यालो पाटोमा म जीवनको उज्यालो पाटोको बारेमा लेख्छु । अथवा, जीवनलाई उज्यालो पाटोमा कसरी लैजाने भन्ने बारेमा आफुले देखेका भोगेका र पढेका कुराहरु बाढ्नेछु । सामाजिक सञ्जालमा अलिकति भए पनि सकारात्मक र ज्ञानवद्धर्क कुराहरु सेयर हुन योगदान गर्न सकुँ । यस्ता कुरा पढ्न चाहनेले पढ्ने ठाउँ बनोस् । यस्ता कुरा लेख्न सक्नेहरु व्यवसायिक रुपमा लेख्ने हिम्मत गर्न सकुन् । मेरो इच्छा यति हो । यो भन्दा धेरै हाशिल भए म झन् खुसी हुनेछु । मलाई फेसबुकमा, ट्विटरमा भेट्न सक्नुहुनेछ । मेरो बारेमा थप जानकारी यहाँ पाउँनु हुनेछ

गणेश कार्की – who has written posts on उज्यालो पाटो.


Post Comment