सुखी र आनन्दमय जीवनका लागि ६ नियमहरु

जीवन के हो ? संसार मान्छेले सबै भन्दा धेरै जवाफ खोजेको प्रश्न नै यहि हुनु पर्छ । आदिमकालदेखि जब मानिसले बल्लतल्ल लेख्न पढ्न थाल्यो, त्यति बेला देखि अहिलेको आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्ससम्मको समयसम्म पनि यो प्रश्न उस्तै गरि चलिरहेको छ तर समानता भने एकै छ । यसको स्पष्ट जवाफ अहिलेसम्म प्राप्त भएको छैन ।

दार्शनिक अनुसार परिभाषा फरक । सन्दर्भ अनुसार निष्कर्ष फरक । यसैले आममानिसका लागि जीवनको परिभाषा खोज्नु लगभग उस्तै हुन्छ, जस्तो समुद्रको किनारमा त्यहि बालुबाको कण छान्नु जुन अघिल्लो पटक आउँदा आफुले छोएको होस् । लगभग असम्भव ।

वास्तवमा जीवन परिभाषा लगाएर बस्नु पर्ने कुरा पनि होइन । यो भोग्ने कुरा हो । कुरा यति हुनु पर्यो कि जीवन भोगाइ उत्साहजनक होस्, सुखी र आनन्दमय होस् । सुखी र आनन्दमय जीवन बिताउँन त्यस्तो अफ्ठ्यारो बिषय पनि होइन । यसका लागि विद्धान तथा ज्ञानीहरुले धेरै पहिलेदेखि नै बोल्दै र लेख्दै आएका छन् ।

यहाँ मैले केहि विद्धान तथा ज्ञानीहरुको ज्ञानको संश्लेषण राख्ने प्रयास गरेको छु । सुखी र आनन्दमय जीवनका लागि के कस्ता नियमहरु छन् भन्ने थाहा पाउँनु मात्र ठुलो कुरा होइन, यसलाई जीवनमा लागू गर्न सकियो भने जीवन सुखी र आनन्दमय हुने हो । आशा छ, तपाई लागू गर्नु हुनेछ ।

१. प्रार्थना गर्नु भन्दा पहिले विश्वास गर

सुन्दा खेरी यो भनाई अध्यात्मिक मात्रै हो भन्ने लाग्छ । प्रार्थना गर्नु भन्दा पहिले विश्वास गर अर्थात भगवान वा देउतासँग प्रार्थना गर्नु भन्दा अगाडी उनीहरुको महानतामा विश्वास गर तर यसको अर्थ त्यति मात्रै लाग्दैन । प्रार्थना गर्नु भन्नुको अर्थ आशा जिवित राख्नु हो । अहिले नभए पनि पछि हुन सक्छ है भन्ने सोच्नु हो । आशा आफैमा सकारात्मक सोच हो ।

यस्तै कोही कसैसँग तब मात्रै सहयोग माग्नु, जब आफुलाई उसले सहयोग गर्छ भन्ने लाग्छ । कसैले सहयोग गर्ने सम्भावना नै देखिदैन भने त्यस्तो ठाउँमा सहयोगको याचना गर्दा आफुमा झन् नकारात्मक विचार बढ्छ । यसो भन्दैमा सहयोग माग्नु पर्ने ठाउँ वा व्यक्ति शक्तिसम्पन्न हुनु पर्छ भन्ने होइन । सँधै सम्पति वा वैभवले मात्रै सहयोग हुदैन । त्यो भन्दा नैतिक सहयोग र आत्मियता धेरै महत्वपुर्ण हुन सक्छ । जुन सुकै परिस्थितिमा पनि तपाईले पहिले विश्वास गर्न भने जरुरी हुन्छ । यस्तो अवस्थाले जीवनमा खुसी र आनन्द दिन्छ ।

यो पनि पढ्नुहोस् : जिन्दगीलाई माया गरौँ, फिर्तामा कुनै दिन जिन्दगीले पनि माया गर्छ

२. बोल्नु भन्दा पहिले सुन

एउटा साह्रै राम्रो भनाइ छ, यदि तिमी मौनता भन्दा सुन्दर र विनम्र बोल्न सक्छौ भने मात्रै बोल्न सुरु गर । यदि चुप बस्दा नै राम्रो हुन्छ भने बोलिरहनु जरुरत हुदैन । त्यस्तै महत्वपुर्ण कुरा हो, सुन्नु । हामी कमै मानिसमा मात्रै सुन्न सक्ने धैर्यता हुन्छ । कसैले आफ्नो कुरा भनिसकेको हुन्न, हामी प्रतिक्रिया वा अर्ति उपदेश दिन सुरु भइहाल्छौँ । यो हास्यास्पद मात्रै होइन, अपमानजनक पनि हो ।

कसैले केहि कुरा गर्न लाग्दैछ भने पहिले सम्पुर्णरुपमा उसको कुरा सुन्ने गर्नु पर्छ । कुरा पुर्णरुपमा सुनिसके पछि बोल्न थाल्दा राम्रो निष्कर्षमा पुग्न सकिन्छ । त्यस्तै बोल्दा बोल्दै कसैका कुरा काटेर आफ्ना कुरा सुरु गर्दा कुरा गर्ने वातावरण नै बिग्रिन्छ । यस्तोमा निष्कर्षमा नपुगिने वा गलत निष्कर्षमा पुगिने वा झैझगडा हुन सक्ने सम्भावना अत्याधिक हुन्छ ।

यस्तै आँ गर्दा अलङ्कार बुझ्ने होडमा हामीले सन्दर्भ नै बिगार्ने गरि गलत कुराहरु बुझिएको हुन सक्छ । यसैले आँ गर्दा अलङ्कार बुझ्न पट्टी नलागी उसका सबै कुरा सुनिसके पछि मात्रै के भनेको हो भन्ने बुझ्न पर्छ । यसो गर्दा दिमागमा अनावश्यक तर्क गर्नु पर्ने बोझ पनि रहदैन ।

३. खर्च गर्नु भन्दा पहिले कमाउ

कर्मचारी वा तलवमा काम गर्नेहरुले भनेको सुनिन्छ, नामै महिनावारी छ, अघिल्लो महिनाको तिरोतारो गर्दागर्दै सकिन्छ र कहिलै महिनापारी पुग्दैन । कतिको हदमा यो बाध्यात्मक पनि होला तर धेरै यस्ता मानिसहरु हुन्छन् ति आफ्नै कारणले तलबलाई महिनावारी भन्दै अनेक अर्थ लगाउँदै हिड्छन् ।

अर्को महिना आइहाल्छ भन्ने सोचाइले यो महिना अलिक बढि खर्च गर्ने प्रवृति देखावटी प्रवृति हो । यसले जीवनको अनिश्चिततालाई बुझेको हुदैन । भोली पैसा आइहाल्छ भनेर आज खर्च त गरिएला तर कसलाई थाहा कि भोली के पर्छ ? भोली यस्तो अवस्था आउँन सक्छ कि भोली आउँने पैसाले पनि भोलीको त्यो अवस्थालाई हल गर्न नसकोस् । यसैले एकदमै जरुरी अवस्थामा बाहेक रिन गर्नु वा अग्रिम खर्च गर्नु उपयुक्त हुन्न । यसले तनाव मात्रै बढाउँछ ।

४. लेख्नु भन्दा पहिले सोच

कुनै कुरा लेख्नु भन्नुको अर्थ अभिलेख राख्नु हो । अभिलेख राख्नुको अर्थ हो पछिसम्म हेर्न मिल्ने र अरुले थाहा पाउँन सक्ने हुनु हो । यसैले मनमा जे आयो त्यहि लेख्ने होइन । लेखाइको फैलावट र आयू निकै फराकिलो र लामो हुन्छ ।

अहिलेको सामाजिक सञ्जालको युग जहाँ हरेक मानिस आफै लेखक र प्रकाशक छ, त्यस्तोमा लेखेका कुराहरु फैलिन सेकेन्ड भन्दा कम समय नै पर्याप्त हुन्छ । यसैले कुनै पनि कुरा यस्ता सामाजिक साइटहरुमा लेख्दावखत यसले के कस्तो असर गर्न सक्छ भन्ने कुरा सोच्न पर्छ ।

क्षणिक आवेगमा लेखियो भने त्यस्ता कुराहरुले पछि नकारात्मक असर गर्छ र आफ्नो जीवनमा नै भारी पर्न जान सक्छ ।

५. हाप्नु अथवा आत्मसमर्पण गर्नु भन्दा पहिले कोशिस गर

संसारमै सबै भन्दा सजिलो काम हो हाप्नु वा आत्मसमर्पण गर्नु । यदि तपाईको करिअरको कुरा छ, यदि तपाईको खुसीको कुरा छ भने हाप्नु भन्दा पहिले कोशिस गर्न जरुरी हुन्छ । यदि तपाईले मानिसहरुलाई आफ्नो विचारको बारेमा सोध्नु भयो भने पक्कै पनि धेरै मानिसहरुले धेरै किसिमका अफ्ठ्याराहरुको बारेमा भन्नेछन्, फलानोले यस्तै गरेको थियो र यसरी असफल भयो भन्ने उदाहरणहरुको थुप्रो लाग्नेछ, यस्तोमा अरुको कुरा सुनेर आफ्नो विचारलाई नहाप्नुहोस् । कम्तिमा एक पल्ट लगनशिल भएर कोशिस गरिहेर्नुहोस् ।

यदि तपाईले आफुले चाहेको कुरा एक पटक पनि कोशिस नगरी हाप्नु भयो भने सारा जीवन तपाईलाई पछुतो हुनेछ कि तपाईले एकपल्ट पनि कोशिस गर्नु भएन । भनिन्छ बुढेसकालमा मानिसले ति कुराहरुको पछुतो गर्दैन, जुन उनीहरुले गरेर असफल भए वा बिग्रियो । बरु ति कुराहरुको पछुतो गरिरहन्छन्, जुन सोचे तर असफल भइएला भन्ने डरले गरेनन् ।

तर जे कुरामा पनि यो नहाप्ने भन्ने कुरा पनि हुदैन । कतिपय कुराहरु भने हाप्दा नै जीवनलाई आनन्द हुन्छ ।

६. मर्नु भन्दा पहिले बाँच

जीवनको परमसत्य भनेकै मृत्यु हो । मर्नु छँदैछ । मर्नुको अर्थ सबै सकिनु हो । आफुबाट गुम्नु हो र, अरुबाट आफु गुम्नु हो । यो विच्छेद एकै पटक मृत्युमा मात्रै अनुभव गर्दा जीवन सुखमय हुन्छ । र, यसलाई स्विकार गर्दा जीवन शान्त हुन्छ ।

भोली केहि भइहाल्ला कि भन्ने डरमा मानिसले आज बाँच्न छोड्न । भोलीका लागि संग्रह गर्दा गर्दै मानिसले आज बिर्सिन्छ । भोली कहिलै आउँदैन । र, मानिस आफुले संग्रह गरेको कुराको प्रयोग गर्दै नगरी बितिजान्छ । जतन र लोभ बिचको फरक छुट्याउँनु पर्छ । व्यवहारिक रुपमा यो अलिक कठिन हुन्छ तर असम्भव हुदैन ।

यी भए ६ नियमहरु । आशा छ तपाईले प्रयोग गर्नुहुन्छ । यसमा छुटेका केहि कुरा भए प्रतिक्रिया लेख्नुहोला ।

तपाईलाई यो लेख कस्तो लाग्यो ? प्रतिक्रिया लेख्नुहोला । हाम्रो उज्यालो पाटोको फेसबुक पेज वा वेबसाइटमा तपाईले यस्ता थप लेखहरु पाउँन सक्नु हुनेछ ।

स्रोत उल्लेख गरे बाहेक उज्यालो पाटो भएका सम्पुर्ण लेखहरुको प्रतिलिपी अधिकार उज्यालो पाटोसँग सुरक्षित छ । यसको पुर्ण भाग वा अंशलाई लेख वा अडियो वा भिडियोको रुपमा पुनप्रकाशित गरेमा फेसबुक पेज, युट्युब च्यानल वा वेबसाइटमा प्रतिलिपी अधिकार दुरुपयोगको निवेदन दिन तथा कानुनी कारवाही खोज्न हामी बाध्य हुनेछौँ ।

Post Comment